یک دقیقه با وحی شماره 138
« هر جمعه، یک دقیقه با وحی: » (شماره: 138)
با وجوبِ قطعی « أمر به معروف » چرا قرآن می‌فرماید: « فقط مراقبِ خود » باشید:
همة مخلوقات در 2 گروه بی‌إختیار و مُختار قرار دارند. مخلوقاتِ بی‌إختیار فقط مظهرِ أسماء، صفات و إراده خداوندند و میانِ هویت و ماهیت آنها تضادی نیست لذا از ذات و مدارِ خود کمترین إنحراف و تخلّفی ندارند. اما مخلوقِ مختار (= جن و إنس) علاوه بر هویتِ الهی، ماهیتِ خاصّی نیز دارند که در مواجهه با موقعیتهایِ مختلف آنرا إبراز می‌کنند و به کارها و أمورِ فردی، خانوادگی، اقتصادی، إجتماعی، سیاسی و غیره می‌پردازند.
نکتة اول: پس « هر کار و أمری » باید فقط برای نمایان شدنِ هویتِ انسان و تجلّی إرادة الهی باشد:
... يَقُولُونَ: هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ؟ قُلْ: إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ ... (آل‌عمران:154)
نکتة دوم: « أمر »: تحکّم، موعظه، اندرز، نصیحت، دستور دادن و دعوت (که برای مخاطب ابراز می‌شود) نیست، بلکه هر مخلوقِ مختاری، فقط « ماهیت و ذاتِ روشن و تاریک خود » را دائماً إبراز و « أمر » می‌کند:
الشَّيْطانُ ... يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ ... (بقره/268) إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ ... (بقره/169)
پس اگر انسان منافق باشد و ماهیتِ او در راستایِ هویتِ الهی او نباشد او حتماً به « مُنکَر » أمر می‌کند:
الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ ... (توبه:67)
و اگر انسان عاقلانه مؤمن باشد و ماهیتش إبرازِ هویتِ الهی او باشد او حتما به « معروف » أمر می‌کند:
وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ . (توبه:71)
لذا حضرتِ أمیرالمؤمنین صلوات الله علیه در وصیت به فرزندشان (در نامه 31 نهج البلاغه) می‌فرمایند:
« وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ تَكُنْ مِنْ أَهْلِهِ »( أمر به معروف کن تا خودِ تو أهل آن شوی.)
نکتة سوم: اگر انسان در زمینة خاصّی « ماهیتی نداشته باشد »، قطعا در آن زمینه « أمر هم ندارد »:
لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ « أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ »،« أَوْ يُعَذِّبَهُمْ » فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ (آل‌عمران:128)
{اين كارِ (مجازاتِ) آنها در اختيار تو نيست یا خداوند به آنها فرصت مىدهد يا چون ظالمند عذابشان مىكند.}
نکتة چهارم: « أمرِ » انسان باید او را به هویتِ عقلانی او برساند تا کار و أمر او خداپسندانه و برایش مفید باشد:
أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ؟ (بقره/44)
نکتة پنجم: اگر انسان أمر و إبراز خود را در راستای هویت الهی خود قرار ندهد، « إسرافکار » خواهد بود:
وَ ما كانَ قَوْلَهُمْ إِلاَّ أَنْ قالُوا: رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَـنا في أَمْرِنا ... (آل‌عمران:147)
نکتة ششم: « أمر به معروف داشتن » با فرمانِ: « علیکم أنفسکم » (فقط مراقب خود باشید) هیچ تعارض و تضادی ندارد.
« خدایا؛ یاریمان کن تا عاقلانه فقط مراقبِ خود و مظهرِ صفات و إرادة تو و آمر به معروف باشیم. »
